Ankilozan Spondilit Nedir? Kimlerde Görülür?

Ankilozan Spondilit Nedir?

Ankilozan spondilit, omurgada iltihaba neden olan kronik bir romatizmal hastalıktır. Toplumda omurga sağlığına gösterilmeyen özeni de göz önüne alarak, ankilozan spondilit neredeyse her yüz kişiden birinde gözüküyor. Hastalığın temel olarak etki mekanizması omurga çevresi elastik yapıların romatizmal ve iltihaplı bir süreç ile esnekliklerini yitirmesiyle oluşan hareket kısıtlılığı olarak özetlenebilir. Ankilozan spondilit sadece eklemleri değil diğer organ ve sistemlere de nüksedebilir. Bu özelliği ile ankilozan spondilit sistemik bir hastalık olarak tanımlanabilir. Omurga hareketlerinin ve esnekliğinin kısıtlanması ile gerek çevre yumuşak dokularda gerek ise omurganın duruşundan ötürü bir çok ağrı ile karşılaşılır. Ankilozan spondilit özellikle kalça ile omurga birleşme yerinde (sakroiliyak eklem), yani alt bel bölgesinde gözükür. Hastalığın başlangıç sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte önemli bir genetik yatkınlık söz konusudur.

Ankilozan spondilitli hastalarda omurga duruşunun ağrı ile kısıtlanması, kamburluk gibi sorunlara da davetiye çıkarır. Ankilozan spondilitte, ilerleyen evrelerde kişi, boyun ve bel hareketlerini iyice kaybetmeye başlar. Ağrı ve fonksiyonel kısıtlılık, omurganın tüm hareketlerini kısıtlar, hastalar sırtlarında sopa varmış gibi hareket etmeye çalışır. Bu sebeple gerek ağrı düzeyinden olsun, gerek günlük hayatın kısıtlanmasından olsun kişinin hayat kalitesi oldukça olumsuz etkilenir.

Ankilozan Spondilit Kimlerde Görülür?

Ankilozan spondilit, vücudun savunma sisteminin kendi vücudumuza açtığı savaş şeklinde ilerleyen bir hastalıktır. Ankilozan spondilite tam olarak neyin sebep olduğu bilinmiyor ancak, HLA-B27 genini taşıyan kişilerde ankilozan spondilit görülme riski çok daha fazla olduğu biliniyor. Türkiye’deki ankilozan spondilitli hastaların %80’i bu geni taşır. Avrupa’da ise bu oran %95-99’u bulur. Bu veriden yola çıkarak ankilozan spondilitte aile öyküsünün çok önemli olduğunu söyleyebiliriz. Birinci dereceden akrabanızda ankilozan spondilit varsa, hastalığa yakalanma olasılığınız beşte bir civarında artar. Ankilozan spondilit hastalarının çoğu, kronik bel ağrılarından ötürü ortopedi kliniğine gider, romatoloji kliniğini gitmez, romatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmeyen hastalar, bel fıtığı(link) ve fibromiyalji(link) gibi yanlış tanılar da alabilirler.

  • Genetik faktör, aile öyküsü (HLA-B27)
  • Erkeklerde daha sık görülür
  • Hastalığın seyri erkeklerde daha hızlı ilerler
  • Zayıf bağışıklık sistemi
  • Kilo (eklemlere binen yük)
  • Sigara ve alkol

Ankilozan Spondilit Belirtileri

Ankilozan spondilitte ilk belirti sabahları ve uzun süreli hareketsizlik sonrası görülen bel ağrıları ve bu ağrıların hareket ile hafiflemesi şeklinde görülür. Ankilozan spondilit belirtileri genellikle 40 yaşından evvel, kişiler 20’li yaşlarının başındayken görülmeye başlanır. Ankilozan spondilit belirtileri kadınlarda daha geç gözükebilir, ancak mutlaka 40 yaşından önce bulgu verir. Ankilozan spondilit, sadece eklemleri değil tüm vücut sistemlerini etkileyebilir. Sinsi başlayan bel ağrısı ile gözükebilir. Ankilozan spondilit tıpkı romatoid artrit(link) ve diğer romatolojik hastalıklar gibi alevlenmeler şeklinde seyreder. Kısaca özetlemek gerekirse;

  • 40 yaşının altında başlayan bel ağrısı
  • Sinsi başlangıçlı bel ağrısı hikayesi
  • Ağrının kronik olması (3 aydan uzun sürmesi)
  • Sabah uyanınca ve uzun süreli istirahat sonrası görülen bel ağrısı
  • Bel ağrısının ve tutukluğunun hareket ile azalması
  • Kas ağrısı (bel çevresi)
  • Omurga hareketlerinde kısıtlanma hissi
  • Diğer sistemik belirtiler

Ankilozan Spondilit Tanısı Nasıl Konur?

Ankilozan spondilitte kesin tanı romatoloji hekimleri tarafından konulur. Klinikte hekim tarafından bel ve boyun omurlarınızdaki ağrıların yanı sıra ailede ankilozan spodilit öyküsü var mı diye sorulacaktır. Sözlü muayene, radyolojik değerlendirme ve fiziksel muayene ile ankilozan spondilit tanısı ancak konulabilir. Fizik muayenede hekimlerin kullandığı çeşitli hareket kısıtlılığı ve ağrı testleri vardır. Bunların yanı sıra hekimler, omur eklemlerinin hareketliliğini de ölçer. Ankilozan spodilitte radyolojik görüntüleme sistemi olarak MR (manyetik rezonans) kullanılır. Ancak günümüzde daha hassas bir görüntüleme sağladığı için tomografi MR’ın yerini almış ve daha iyi bir görüntüleme sistemi olarak kabul görmeye başlanmıştır. MR veya tomografi ile üç boyuttan uzun süreli izlenen eklem iltihabı ankilozan spondilit tanısı için önemli bir veridir. Radyolojik görüntülemenin yanında çeşitli kan testleri de uygulanır. Özellikle kanın sedimantasyon hızı ve CRP miktarı gibi özelliklerine bakılır. Ancak bu maddeler her zaman kanda yükselmez. Bunların yerine kan tahlili ile HLA-B27 genine bakılır. Fakat bu genin varlığı hastalığın tanısı kesin olarak koyamaz.

  • Radyolojik görüntüleme (MR veya Tomografi)
  • Kan testleri
  • Fizik muayene testleri
  • Kronik iltihaplıi bel ağrısı
  • Omurga hareket kısıtlılığı
  • Gece uyandıran omurga ağrıları
  • Göğüs kafesi tutulumuna bağlı solunum güçlüğü
  • Kalp ve damar tutulumu
  • Göz tutulumu

Şeklinde sıralanabilecek bir tanı koyma kriterleri günümüz romatoloji kliniklerinde kullanılır.

1961 yılında Roma’da romatoloji hekimleri tarafından belirlenen ankilozan spondilitte tanı kriterleri de şu şekildedir;

  • Bel ağrısı >3 ay, dinlenme ile rahatlamayan torasik ağrı ve tutukluk
  • İrit öyküsü
  • Bel omurlarında hareket kısıtlılığı
  • Göğüs hareketlerinde kısıtlanma
  • Göğüs kafesi hareketlerinde ağrı
  • Radyolojik bulgular
  • İki taraflı sakroiliyak eklem tutulumu

Bu tanılardan 5 veya daha fazlasının sağlanması, romatoloji hekimi tarafından ankilozan spondilit tanısı konmasına yeterlidir.

The post Ankilozan Spondilit Nedir? Kimlerde Görülür? appeared first on Vexrob Blog.

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.